ALLAH ASAN OLANI ƏMR ETMİŞDİR

İnsanların çoxunun din haqqındakı məlumatları, kiçikliklərindən etibarən ətraflarından əldə etdikləri məlumatlardır. Dini, həqiqi qaynağından yəni Qurandan öyrənmədikləri üçün, din adı altında bir çox xurafata, əsassız inanca qapılırlar. Bu inancların ən təhlükəlilərindən biri isə dini yaşamağın çətin olduğu şəklindəki həqiqi olmayan inancdır.

Tarix boyu, dini əslindən sapdırmağı qarşısına məqsəd qoyan və dinin yaşanmasına maneə törətmək üçün müxtəlif üsullar sınayanlar, dinə bir çox dini çətinləşdirən tətbiq və xurafatlar qatmağa çalışmışlar. Özlərinin əlavə etdikləri tətbiqlər üzündən bilərək və ya bilməyərək insanların dindən uzaqlaşmalarına səbəb olmuşdur. Halbuki, Allahın Quranda bildirdikləri və Peyğəmbər Əfəndimizin sünnəsi bizə dinin yaşanmasının səmimi insanlar üçün son dərəcə asan olduğunu öyrətməkdədir.

ŞEYTANIN ZƏİF HİYLƏSİ

Allah hər insanı bu dünya həyatında sınayır. Və hər insanın bu sınaq əsnasında göstərdiyi əxlaqa və imanına görə, əsl həyatının cənnətdə və ya cəhənnəmdə olacağı təyin olunmuş olur. Allahın qulları üçün yaratdığı bu sınaq isə son dərəcə asan və rahatdır. Daha əvvəlki mövzularda da toxunulduğu kimi insana düşən Allahın Quranda bildirdiyi və insana dünya həyatında da xoşbəxtlik və hüzur gətirən həyatı yaşamaqdır. Allah, bu imtahan içində isə imana qarşı mənfi bir güc olaraq şeytanı yaratmışdır. Allahın ayələrində bildirdiyi kimi, şeytan insanların düşüncələrinə vəsvəsə verərək, onlara imansızlığı təlqin edərək, və ya bəzi insanların hərəkətləri və söhbətləri vasitəsilə, insanları dindən, Allahın əmrlərindən və gözəl əxlaqdan çevirmək üçün səy göstərir. Bunun üçün hər yolu sınayır, insanlara müxtəlif tələlər qurur. Şeytanın insanın bir düşməni olduğunu Allah bir ayəsində belə xəbər verməkdədir:

Ey iman gətirənlər! İslamı bütövlüklə qəbul edin və şeytanın addım izləri ilə getməyin. Şübhəsiz ki, o sizə açıq-aydın düşməndir. (Bəqərə Surəsi, 208)

GÖZƏL ƏXLAQ HƏR İNSANIN HƏYATINA HÜZUR VƏ ASANLIQ GƏTİRİR

Asan olanın və insana xoşbəxtlik gətirənin Quran əxlaqının yaşanması olduğunu bilirik. Saytda verilən nümunələri çoxaltmaq mümkündür. Çünki hər pis xüsusiyyətindən xilas olaraq bir yaxşılıq daha qazanan adam üçün bir qat daha çox sevinc vəsiləsi meydana gələcək. Məsələn qısqanc biri qısqanclıqla öz - özünə əziyyət verərkən, bu xislətindən uzaqlaşmaqla bütün gözəlliklərdən, gözəl insanlardan, digər insanların müvəffəqiyyətlərindən zövq almağa başlayacaq. Məsələn əvvəl qısqanclıq və kinlə baxdığı yoldaşının gözəlliyi, bir anda Allahın yaratmasını təriflədiyi, hər gördüyündə nemət olaraq gördüyü bir gözəlliyə və sevincə çevriləcək. Və ya ən kiçik bir hadisədə belə səbirsizlənərək özünə süni olaraq çətinliklər yaşadan bir insan, səbrin gözəlliyini və Allah Qatındakı dəyərini öyrənərək yaşadığında, ən sıxıntılı və çətin kimi görünən hadisələrdə belə səbr etməyin, təvəkkülün və təslimiyyətin böyük sevincini və hüzurunu yaşayar.

DÜRÜSTLÜK VƏ SƏMİMİYYƏTİN GƏTİRDİYİ ASANLIQ VƏ HÜZUR

Cahiliyyə insanları çətinliyə düşdükdə dərhal yalana müraciət edərlər. Bunu özlərini qurtarmaq üçün asan bir üsul olaraq görərlər. Halbuki, dürüst olmamaq və yalançılıq bir insanın sahib olduğu ən əzab və sıxıntı verən xasiyyətlərdən biridir. Hər şeydən əvvəl yalan danışan bir insan hər an yalanının ortaya çıxmasının narahatlığını yaşayar və bundan ötəri kiçik düşəcək deyə qorxar. Bunun xaricində yalançılığın gətirdiyi vicdan sıxıntısı insanlarda narahatlıq və gərginlik yaradar. Hər kəsin bir-birinə yalan danışdığı bir mühit isə son dərəcə səmimiyyətsiz və riyakardır. Hər kəs bir-birinin hər söylədiyindən şübhələnər. Ən sadə mövzularda belə bir-birlərinə güvənə bilməzlər. Yeni aldıqları paltarın yaraşıb yaraşmadığını soruşduqlarında riyakar bir cavab alacaqlarından əmindirlər. Yalanlar və riya üzərinə qurulmuş  bir dostluğun isə səmimi və əsl bir dostluq ola bilməyəcəyi müəyyəndir.

TƏVAZÖKARLIQ ASAN VƏ RAHAT HƏYAT GƏTİRİR

Qürur və lovğalıq insana ən çox zülm və çətinlik yaradan pis əxlaq xüsusiyyətlərindəndir. Təvazökarlıq isə, insana dinclik və rahatlıq gətirir. Qürurlu bir insan, hər şeydən əvvəl bütün xüsusiyyətlərini özünə aid zənn edər. Məsələn zəkasının Allahın özünə verdiyi bir nemət olduğunu düşünüb şükr edəcəyinə, zəkasıyla öyünür. Bu xüsusiyyətini gözündə böyüdərək ətrafındakıları özündən aşağı səviyyədə görər və alçaldar. Bu xarakterinin bir nəticəsi olaraq, ətrafındakı insanlar tərəfindən sevilməz. Bəlkə, özündənrazı hərəkətlərinə görə bəzi insanlar  yanında kiçilib,ona hörmət göstərə bilərlər. Ancaq lovğa insana göstərilən hörmət  səmimi, həqiqətən o adama hörmətə layiq olduğu üçün göstərilən bir hörmət deyil; əksinə onun lovğalığının, əzəmətinin şərrindən xilas ola bilmək üçün olan bir davranışdır. Bu səbəbdən lovğa insanların gerçək, səmimi, həqiqi bir sevgi ilə özlərinə bağlı dostları olmaz. Ətraflarında həmişə özlərinə saxta bir diqqət və hörmət göstərən insanlar olar.

BAĞIŞLAMAQ İNSAN ÜÇÜN ƏN XEYİRLİ VƏ ƏN GÖZƏL OLANDIR

" Qullarının tövbəsini qəbul edən, günahları bağışlayan və sizin nə etdiyinizi bilən Odur.” (Şura Surəsi, 25)

ayəsində də bildirildiyi kimi, Allah bağışlayandır. Möminlər də Allahın bəyəndiyi əxlaqa tabe olan kəslər olaraq, birindən pislik gördüklərində bağışlamağı, pisliyi yaxşılıqla uzaqlaşdırmağı seçərlər. Şübhəsiz, bir pislik qarşısında səbr edərək, pislik edən kimsəni bağışlayaraq intiqam ehtirasına qapılmamaq, qəzəbini boğmaq,  təqva sahibi insanlara xas bir xüsusiyyətdir. Və bu münasibətin qarşılığı Allahın məmnuniyyəti və sevgisidir. Allah bir ayəsində belə bildirir:

O müttəqilər ki, bolluq zamanı da, qıtlıq zamanı da (mal-larındanAllah yolunda) xərcləyir, qəzəblərini boğur və insanları bağışlayırlar. Allah yaxşı iş görənləri sevir. (Ali İmran Surəsi, 134)

FƏDAKARLIQ ASAN, EQOİSTLIK İSƏ ÇƏTİN OLANDIR

Cahil cəmiyyətlərdə insanlar ümumiyyətlə öz istək və mənfəətlərini ön planda görər, hər zaman "Əvvəl mənim rahatlığım, zövqüm, komfortum olmalıdır" düşüncəsiylə hərəkət edirlər.

Fədakarlıq isə, bu insanların nəfsinə çox çətin gəlir. Eqoist davranmaq çoxbilmişlik olaraq qəbul edilərkən, fədakarlıq isə səfehlik kimi  şərh olunur. Halbuki Allaha iman edən və Allahın məmnuniyyətini qazanmaq üçün fədakarlıq edən biri üçün fədakarlıq həm böyük bir qazancdır, həm də son dərəcə asan bir ibadətdir.

Möminlərin fədakarlıq anlayışlarını Allah belə xəbər verir:

Onlar özlərinin istədikləri şeylərdən kasıba, yetimə və əsirə də verərlər (və deyərlər): “Biz sizi yalnız Allahın Üzü xatirinə yedirdirik və sizdən nə əvəzini, nə də  minnətdarlıq gözləmirik! Əslində, biz, Rəbbimizdən gələ bilən çox kəskin və ağır bir gündən ehtiyat edirik!” Bunun əvəzində Allah da onları həmin günün şərindən qoruyar və onlara gözəllik və sevinc nəsib edər(İnsan Surəsi, 8-11)

YALNIZ ALLAHIN MƏMNUNİYYƏTİNİ AXTARMAĞIN QAZANDIRDIQLARI

Diqqət etsəniz insanların böyük bir hissəsi həyatları boyunca həmişə bəzilərinin onu bəyənməsini, məmnuniyyətini və sevgisini qazanmağa çalışırlar. Yoldaşlarının, müdirlərinin, iş yoldaşlarının, bina sakinlərinin, tamaşaçılarının, uşaqlarının… Belə anlayışdakı insanın həyat şəklindən geyiminə, danışıq üslubundan, dinlədiyi musiqiyə qədər hər şeyində bəyənməsini hədəflədiyi biri vardır. Bu, bir çox cəhətdən çətin, darıxdırıcı, yorucu və bezdirici bir həyatdır. Hər şeydən əvvəl, başqa insanların məmnuniyyətini axtaran bir insan, vicdanını çox vaxt eşitməmək məcburiyyətində qalacaq. Məsələn, yeni tanış olduğu bir qrupdan xariclənməmək, özünü qəbul etdirə bilmək üçün, bu insanlarda gördüyü səhv davranışları söyləməyə, onları xəbərdar etməyə çəkinər. Tək qalmaq və ətrafındakıları itirmək qorxusu ilə həyatı boyu vicdanının əmr etdiklərindən güzəştə gedər. Bu, əvvəllər onda böyük bir vicdanı çətinlik meydana gətirərkən, bir müddət sonra tamamilə vicdanı korlaşar və artıq doğru ilə səhvi, yaxşı ilə pisi, gözəl ilə çirkini ayırd edə bilməyəcək vəziyyətə gələr.

ALLAHA TƏVƏKKÜL ETMƏYİN VƏ TƏSLİM OLMAĞIN ASANLIĞI

Hər insanın həyatında "şanssızlıq", "mənfilik", "tərslik" kimi görünən bir çox hadisə meydana gəlir. Bunlar bir insanın bütün həyatına təsir edəcək qədər şiddətli və ya gündəlik həyat içində qarşılaşılan kiçik hadisələr ola bilər. Quran əxlaqını yaşamayan insanlar, ən kiçiyindən ən böyüyünə qədər nəfslərinin xoşlamadığı bu cür hadisələrlə qarşılaşdıqlarında çətinlik, narahatlıq, bədbəxtlik, gərginlik və qorxu duyarlar. Halbuki bu onların çox əhəmiyyətli bir həqiqətdən xəbərsiz həyatlarının nəticəsində öz özlərinə yaşatdıqları bir zülmdür. Allahın bir ayəsində bildirdiyi kimi "Allah insanlara zülm etməz, insanlar öz özlərinə zülm edərlər". Allaha iman etməyən və ya iman etdiyi halda Allahın bildirdiyi gerçəkləri görməməzlikdən gələrək yaşamağı seçən insanların daha dünyada ikən aldıqları qarşılıq, həmişə belə narahatlıq, kədər və tərəddüd içində yaşamaq, bir çox qorxuya və zəifliyə sahib olmaqdır.

VİCDANINI DİNLƏYƏNLƏR DAİM QAZANARLAR

Şossedə hərəkət edən avtomobilləri düşünün… Hər birinin içində fərqli mədəniyyətlərdən gələn, fərqli işlərdə çalışan, xarakterləri ayrı, aldıqları təhsilləri, tipləri qısacası hər şeyləri bir-birindən fərqli olan insanlar şosedə irəliləyirlər.

Bu avtomobillərdən ikisinin də yolda bir yol qəzası ilə qarşılaşdıqlarını fərz edək. Qəza edən avtomobilin içində yaralı olduğu görünən bir adam huşsuz halda olsun... Bu vəziyyətdə avtomobillərdən biri yalnız baxıb yoluna davam edərkən, digəri avtomobili dərhal dayandırıb yaralı olan adama kömək edib, onu ən yaxın xəstəxanaya yetişdirməyə və əlindən gəldiyi qədər kömək olmağa çalışır…